Dla pracownika

Czy warto uczestniczyć w Pracowniczym Planie Kapitałowym ?

Czy PPK się opłaca ?

Za sprawą analizy fundacji Grape rozpowszechniła się opinia, że świat bez PPK byłby lepszy. Przy pewnych zastrzeżeniach można przychylić się do poglądu, że program z punktu widzenia gospodarki jako całość przyniesie więcej strat niż korzyści. Kosztem zakumulowania prywatnego kapitału będzie zwiększenie jednej z największych barier rozwojowych polskiej gospodarki jaką stanowią pozapłacowe koszty pracy. Krytycznie należy ocenić także wzrost wydatków budżetowych.

Jednakże decyzja o przystąpieniu do PPK, często wręcz o nierezygnowaniu z udziału w nim podejmowana jest na poziomie jednostki. Dlatego warto także przyjrzeć się opłacalności Pracowniczych Planów Kapitałowych  z punktu widzenia konkretnego zatrudnionego.

Przykład 1

Pracownik zarabia brutto 5 000 PLN miesięcznie. Z jego wynagrodzenia pobierana jest wpłata w minimalnej wysokości (2%). Zatrudniający dopłaca także najmniej ile musi, czyli kolejne 1,5% wynagrodzenia brutto. Zatem do instytucji prowadzącej program wpływać będzie co miesiąc 100 PLN od zatrudnionego i 75 PLN od pracodawcy, co daje odpowiednio 1200 PLN i 900 PLN w skali roku. Wpłaty pracodawcy są obciążone PIT, ale podatek z tego tytułu potrącany jest na bieżąco z wynagrodzenia. Zatem korzyść ze środków pracodawcy wynosić będzie 738 (900-(0,18*900)).Dodatkowo do rachunku w PPK dopisane zostanie jeszcze 240 PLN dopłaty rocznej z Funduszu Pracy. Zatem uczestnik PPK otrzyma łącznie 978 PLN czyli 81,5% wpłat.

Gwarantowany zysk roczny na poziomie wyższym niż 4-5% wydaje się wysoki, a rentowność przekraczająca 80% wręcz nieprawdopodobna. Ponadto w pierwszym roku wynik poprawi jeszcze wpłata powitalna z Funduszu Pracy na poziomie 250 PLN.

Pamiętać należy, że środki wpłacone do PPK są inwestowane, więc mogą wygenerować zysk jak i stratę. Jednakże historia rynków kapitałowych pokazuje, że inwestowanie długoterminowe prawie zawsze przynosi zadowalające rezultaty. Warto zwrócić uwagę, że istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że wyniki osiągane przez fundusze funkcjonujące w ramach PPK będą wyraźnie lepsze niż rozwiązania z podobnym portfelem, ze względu na znacznie niższe koszty obsługi. Ustawodawca ograniczył wysokość opłaty za zarządzanie w PPK do 0,6% wartości aktywów w roku (w tym 0,1 sucess fee), podczas gdy na otwartym rynku wynosi ona od 1,5%  do 4 %.

W ujęciu procentowym uczestnictwo w PPK może być jeszcze bardziej intratne dla osób najmniej zarabiających ze względu na kwotowy charakter dopłat. Ponadto zatrudnieni zarabiający mniej niż 120% minimalnego wynagrodzenia za pracę mają prawo zadeklarować wpłatę podstawową na poziomie 0,5%, co nie wpływa na wysokość minimalnej wpłaty podstawowej pracodawcy.

Przykład 2

Pracownik zarabia brutto 2 500 PLN miesięcznie. Z jego wynagrodzenia pobierana jest wpłata w minimalnej wysokości 0,5%. Zatrudniający dopłaca kolejne 1,5% wynagrodzenia brutto. Zatem do instytucji prowadzącej program wpływać będzie co miesiąc 12,5 PLN od zatrudnionego i 37,5 PLN od pracodawcy, co daje odpowiednio 150 PLN i 450 PLN w skali roku. Wpłaty pracodawcy są obciążone PIT, a podatek z tego tytułu potrącany jest na bieżąco z wynagrodzenia. Zatem korzyść ze środków pracodawcy wynosić będzie 369 (450-(0,18*450)).Dodatkowo do rachunku w PPK dopisane zostanie jeszcze 240 PLN dopłaty rocznej z Funduszu Pracy. Zatem uczestnik PPK otrzyma łącznie 609 PLN czyli 406% wpłat.

Oczywiście  analogicznie procentowy zysk będzie maleć wraz ze wzrostem wynagrodzenia. Przy zarobkach na poziomie 10 000 PLN  brutto miesięcznie, profity z wpłat pracodawcy i dopłaty rocznej wyniosą 71,5%, a w ujęciu kwotowym 1716 PLN.

Zastrzec jednak należy, że powyższe wyliczenia nie uwzględniają wydatków publicznych, które obciążają także uczestników PPK. Jednakże, nie ulega wątpliwości, że koszty funkcjonowania PPK ponoszą również podatnicy nie uczestniczący w programie. Przyjmując, że dana osoba zapłaci w daninach państwu więcej niż otrzyma z tytułu uczestnictwa w PPK, decyzja o uczestnictwie w PPK jest racjonalna z punktu widzenia zatrudnionego. Niemal pewne jest bowiem, że straci na wprowadzeniu PPK jak całe społeczeństwo, ale to nie powód, aby nie odzyskać (części) strat w formie wpłaty powitalnej i dopłat rocznych.

Opłacalność PPK a zwrot środków

Z założenia oszczędzający powinien gromadzić oszczędności do 60 roku życia, ale wcześniejsza rezygnacja nie niweczy całkowicie ekonomicznego sensu uczestnictwa w programie. Zwrot środków powoduje utratę tej części oszczędności, która pochodzi z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych, a 30% wpłat pracodawcy przekazywane jest na subkonto rezygnującego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Skoro wpłata podmiotu zatrudniającego wynosiła 1,5% wynagrodzenia, to oszczędzający po uwzględnieniu powyższego potrącenia na ZUS otrzyma prócz swoich wpłat również 1,05% każdorazowego wynagrodzenia w okresie uczestnictwa w PPK skorygowanego o wynik inwestycji. Naturalnie od zysków należny będzie 19% podatek, który występuje  zresztą przy prawie wszystkich innych inwestycjach na rynku kapitałowym.

Podkreślić trzeba, że zwrot i związane z nim koszty nie będą mieć miejsca w razie wypłaty 25% oszczędności po wystąpieniu określonego w ustawie poważnego zachorowania uczestnika, jego małżonka lub dziecka.

PPK a ryzyka nacjonalizacji i sprzeniewierzenia środków

PPK skończy tak jak OFE. To najczęstsza obiekcja potencjalnych uczestników Pracowniczych Planów Kapitałowych. Oczywiście nie znamy przyszłości, wiec nie można takiego scenariusza wykluczyć. Jednakże zakładając, że rządzący są w stanie przejąć aktywa  zgromadzone w ramach Pracowniczych Planach Kapitałowych, należałoby przyjąć, że ryzykowne jest akumulowanie jakichkolwiek dóbr, bo mogą zostać znacjonalizowane.

Sprzeniewierzenie środków przez instytucję finansującą jest możliwe, ale mało prawdopodobne. Do obsługi programu dopuszczone są wyłącznie wyselekcjonowane podmioty podlegające kontroli KNF i innych organów państwa.

PPK – szansa na dobry start w świecie inwestycji

Z punktu widzenia oszczędzających niewątpliwym atutem konstrukcji Pracowniczych Planów Kapitałowych jest obsługa programu przez pracodawcę. Zatrudniony nie musi pamiętać  o wpłatach. Mechanizm funduszu zdefiniowanej daty dobrze odpowiada także potrzebom osób nie posiadających wystarczającej wiedzy w dziedzinie inwestycji kapitałowych. Korzystanie z funduszu domyślnego dla danego wieku oczywiście nie zapewnia najwyższych zysków, ale minimalizuje ryzyko strat w długim terminie.